مانموهان سينگ، نخست وزير هند روز سه شنبه پاکستان را متهم کرد که در کار تهييج افکار عمومی برای جنگ است.

نخست وزير هند همچنين اضافه کرد برخی مراکز دولتی پاکستان پشتيبانحملات عليه شهر بمبئی در شامگاه چهارشنبه، شش آذر ماه در شهر بمبئی (مومبای) هند بوده‌اند.

مانهومان سينگ خطاب به يک گردهمايی امنيتی در دهلی‌نو اعلام کرد: «امروز که پاکستان در پی تهييج افکار عمومی برای جنگ است، ملت ما متحد و مصمم ايستاده و اين امر انسجام ملی ما را مستحکم‌تر از پيش کرده است.

نخست‌وزير هند در همين گردهمايی که وزرای اعظم ايالت‌های هند در آن حضور داشتند گفت: «حمله تروريستی به شهر بمبئی (مومبای) را گروه لشگر طيبه ترتيب داده بود که مقر آن در پاکستان است. ما شواهد بسياری در دسترس داريم که با توجه به پيچيدگی و دقت حملات نظامی حملات انجام شده، اين حملات قطعاً از طرف برخی مراکز دولتی  حمايت‌ می شده است.»

در حملات هماهنگی که توسط ۱۰ مرد مسلح در شهر بمبئی انجام شد، ۱۷۹ نفر کشته شدند. همين واقعه باعث شد تا روابط دو کشور هسته‌ای جنوب آسيا، که از ۱۹۴۷ تاکنون سه بار با يکديگر جنگيده‌اند،  بار ديگر متشنج شود.

هند روز دوشنبه شواهد و مدارکی را در اختيار پاکستان قرار داد که بر اساس آن شبه‌نظاميان پاکستانی در حمله به شهر بمبئی (مومبای) دست داشته‌اند.

اين شواهد و مدارک که در يک پرونده يکصد صفحه‌ای تنظيم شده شامل متن مکالمات مهاجمان با يکديگر و با حاميان خود در پاکستان در جريان حمله است که از طريق تلفن‌های ماهواره‌ای انجام می شد، چند شماره تلفن در پاکستان که مهاجمين قبل از حمله با آنان تماس گرفته بودند، اطلاعات در مورد سلا‌ح‌ها و مهمات مهاجمان، مسير طی شده که از دستگاه جهت‌ياب مهاجمان استخراج شده و نيز اعترافات محمد اجمل امير قصاب، تنها فرد مهاجمی است که زنده به دست مأموران امنيتی هند افتاده است.

دولت پاکستان اعلام کرده است که در حال بررسی پرونده است و هنوز اظهار‌نظری در مورد گفته‌های نخست‌وزير هند منتشر نکرده است.

روز دوشنبه يوسف رضا گيلانی، نخست وزير پاکستان بار ديگر اعلام کرد که اگر مدرک «معتبری» دال بر دست داشتن يکی از شهروندان پاکستانی در حمله به شهر بمبئی پيدا شود، فرد مجرم به شدت مجازات خواهد شد.

واقعيت اين است كه حاصل تمامي تلاش‌هاي كشور ما در طول سال‌هاي اجراي برنامه‌هاي پروتكل مونترال با نتيجه‌اي كه در انتهاي سال 2009 ميلادي به دست مي‌آيد سنجيده خواهد شد. با توجه به دستاورد‌هاي كشورمان در اجراي برنامه‌هاي حذف مواد مخرب لايه ازن، امسال و سال آينده براي كشور ما سالي پرتكاپو محسوب مي‌شود. حلال‌ها نيز كه يكي از مواد مخرب لايه ازن هستند، براساس پروتكل مونترال بايد تحت كنترل قرار گرفته و مصرف آنها تا حداكثر سال 2015 ميلادي به صفر برسد. در اين زمينه ايران فقط مصرف‌كننده مواد مخرب لايه ازن (شامل حلال‌ها) هست و هيچ توليد يا صادراتي از اين مواد گزارش نشده است و اين مواد مخرب لايه ازن در ايران تنها از طريق واردات تامين مي‌شود كه براساس مفاد پروتكل مونترال واردات اين مواد نيز بايد به صفر برسد.

جمهوري اسلامي ايران در سال 1368 كنوانسيون وين و پروتكل مونترال را تصويب و از آن تاريخ فعاليت‌هاي خود را در چارچوب برنامه كشوري براي كاهش و حذف مواد مخرب لايه ازن در قالب طرح‌‌هاي سرمايه‌گذاري با حمايت مالي و فني صندوق كمك‌هاي چندجانبه پروتكل مونترال به انجام رسانيده است.

به گزارش دفتر حفاظت لايه ازن سازمان حفاظت محيط زيست، به منظور حذف باقي‌مانده مصرف حلال‌هاي مخرب لايه ازن در كشور، طرح حذف بخشي حلال‌هاي مخرب لايه ازن در سال 1385 به تصويب پنجاهمين نشست كميته اجرايي صندوق كمك‌هاي چندجانبه پروتكل مونترال رسيده و امسال بخش سرمايه‌گذاري آن براي حذف مصرف 2 حلال تتراكلريدكربن و تري‌كلرواتان (متيل كلروفرم) به شكل انتقال فناوري سازگار با لايه ازن و تغيير خط توليد 6 كارخانه بزرگ مصرف‌كننده اين مواد در حال تكميل است.

بخشي از اين برنامه به آموزش فني واحد‌هاي كوچك و متوسط كه طبق سند اوليه طرح در سال 2005 ميلادي حدود 28 درصد از كل مصرف شناسايي شده در اين بخش را شامل مي‌شوند، اختصاص يافته است.با توجه به گزارش‌ها و اسناد موجود، مصرف حلال‌هاي مخرب لايه ازن در بسياري از واحد‌هاي شناسايي شده كوچك و متوسط در سال‌هاي اخير به دليل روي آوري به مواد جايگزين كاسته شده است. با توجه به اين كه سرانه مصرف حلال‌هاي مخرب لايه ازن در اين قبيل واحد‌ها بسيار كم است، لذا امكان تعريف طرح تغيير فناوري براي اين واحد‌ها امكان‌پذير است و بر اين اساس مقرر شد با برگزاري 2 كارگاه آموزشي در 2 شهر انتخابي در بخش شمالي و جنوبي كشور كمك‌هاي فني در قالب اطلاعات آموزشي در زمينه جايگزين‌هاي قابل استفاده در بخش حلال‌ها و چگونگي كاربرد مواد و روش‌هاي جايگزين در اختيار واحد‌هاي شناسايي شده كوچك و متوسط قرار گيرد.

براساس گزارش دفتر حفاظت لايه ازن سازمان حفاظت محيط زيست،‌ با توجه به نتايج بررسي‌هاي انجام شده در سال 2003 ميلادي در راستاي تعريف طرح حذف بخش حلال‌ها در مجموع تعداد 150 واحد كوچك و متوسط مصرف‌كننده تتراكلريدكربن و تري‌كلرواتان در ايران شناسايي شده‌اند كه عمدتا شامل واحد‌هاي نساجي، فلزي، آبكاري، توليد برد‌هاي الكترونيكي، واحد‌هاي خدماتي كوچك و متوسط، تعميرگاه‌هاي هواپيما و هليكوپتر، تعمير وسايل پزشكي و جراحي و همچنين آزمايشگاه‌ها و صنايع شيميايي و داروسازي بوده‌اند.

بررسي‌ها نشان داده است كه از اين ميان بيشترين تقاضا براي مصرف حلال‌هاي مخرب لايه ازن مربوط به صنايع فلزي، نساجي، آزمايشگاه‌ها و واحد‌هاي داروسازي است كه با توجه به تعداد شناسايي شده واحد‌هاي مصرف‌كننده كوچك و متوسط به طور متوسط تعداد 150 واحد در 2 گروه 75 واحدي در 2 كارگاه آموزشي سه روزه آموزش‌هاي لازم را در زمينه جايگزين‌ها و چگونگي كاربرد آنها دريافت خواهند كرد.

برگزاري كارگاه نخستين

كارگاه آموزشي جايگزين‌هاي حلال‌هاي مخرب لايه ازن به طور مشترك توسط سازمان توسعه صنعتي ملل متحد (UNIDO) ‌به عنوان آژانس اجرايي طرح و دفتر حفاظت لايه ازن به عنوان هماهنگ‌كننده و ناظر ملي طرح و با حضور مقامات ارشد سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان توسعه صنعتي ملل متحد در سالن سرو واقع در سازمان حفاظت محيط زيست در تهران برگزار شد.

در اين كارگاه آموزشي دكتر ابراهيم حاجي‌زاده، مدير ملي برنامه اجرايي پروتكل مونترال در كشور و ويشي گنگ، نماينده مقيم برنامه توسعه صنعتي ملل متحد در تهران، نمايندگان سازمان حفاظت محيط زيست و نمايندگان ازن استاني، كارشناسان دفتر حفاظت لايه ازن، نماينده وزارت صنايع و معادن، مدير اجرايي طرح حذف حلال‌هاي مخرب لايه ازن و كارشناس يونيدو در مقر مركزي اين سازمان در وين و همچنين نمايندگان واحد‌هاي صنعتي مشمول طرح تغيير فناوري تحت طرح حذف حلال‌هاي مخرب لايه ازن و استاداني از برنامه توسعه صنعتي ملل متحد حضور داشتند.

دكتر ابراهيم حاجي‌زاده، مدير ملي برنامه اجرايي پروتكل مونترال در كشور در اين كارگاه آموزشي گفت: ‌به منظور حذف باقي‌مانده مصرف حلال‌هاي مخرب لايه ازن در كشور، طرح حذف بخشي حلال‌هاي مخرب لايه ازن در سال 85 به تصويب پنجاهمين نشست كميته اجرايي صندوق كمك‌هاي چندجانبه پروتكل مونترال رسيده و در سال جاري بخش سرمايه‌گذاري آن براي حذف مصرف 2 حلال تتراكلريدكربن و تري‌كلرواتان به شكل انتقال فناوري سازگار با لايه ازن و تغيير خط توليد 6 كارخانه بزرگ مصرف‌كننده اين مواد در حال تكميل است.

وي افزود:‌ بخش غيرسرمايه‌گذاري اين طرح شامل برگزاري 2 كارگاه آموزشي براي واحدهاي كوچك و متوسط مصرف‌كننده حلال‌ها در كشور است. به دنبال برگزاري اين كارگاه ‌دوره آموزشي ديگري نيز برگزار خواهد شد كه انتقال دانش فني و تخصصي در زمينه جايگزين‌هاي حلال‌هاي مخرب لايه ازن به حدود 150 واحد كوچك و متوسط مصرف‌كننده حلال‌ها در كشور ازجمله اهداف برگزاري اين كارگاه‌هاست.

وي با اشاره به اهداف برگزاري اين كارگاه آموزشي گفت:‌ ارائه اطلاعات عمومي مربوط به كنوانسيون وين و پروتكل مونترال و تعهدات كشور‌هاي عضو و ايران براي حذف حلال‌هاي مخرب لايه ازن، جايگزين‌هاي موجود و قابل استفاده براي حلال‌هاي مخرب لايه ازن در ايران و روش و چگونگي كاربرد جايگزين‌ها و و جنبه‌هاي مختلف فني و ايمني مربوط به كاربرد جايگزين‌ها در جريان جايگزيني ازجمله اهداف برگزاري اين كارگاه آموزشي بوده است.

مدير ملي برنامه اجرايي پروتكل مونترال در كشور گفت: ‌طرح مسائل عمومي مربوط به كاربرد حلال‌هاي مخرب لايه ازن در صنايع كوچك و متوسط، آموزش نحوه برخورد با مسائل و مشكلات مربوط به كاربرد حلال‌هاي مخرب لايه ازن، آموزش مسائل مربوط به ايمني و بهداشت استفاده از حلال‌هاي مخرب لايه ازن و جايگزين‌هاي آنها و كاربرد جايگزين‌ها در صنايع نساجي، بخش آزمايشگاهي و در واحد‌هاي فرآيندي در صنايع شيميايي نيز از ديگر اهداف برگزاري اين كارگاه بوده است.

همچنين در اين كارگاه آموزشي آقاي ويكتور شاتروكا، مدير طرح يونيدو (برنامه توسعه صنعتي سازمان ملل متحد) ضمن اشاره به موضوعات مختلف مربوط به روش‌ها، فرآيندها و فناوري‌هاي جايگزين حلال‌هاي مخرب لايه ازن در صنايع نساجي و فلزي و همچنين بخش دارويي و آزمايشگاهي را مطرح و در اختيار مخاطبان كارگاه قرار داد.

وي در زمينه مقررات پروتكل مونترال براي حذف حلال‌‌هاي مخرب لايه ازن تاكيد كرد: در صورتي كه پروتكل مونترال تصويب و اجرا نمي‌شد، اكنون حفره ازن حدود 10 برابر بزرگ‌تر از اندازه فعلي آن بود و ميزان غلظت مواد مخرب لايه ازن در جو زمين اكنون 5 برابر بيش از مقدار اندازه‌گيري شده كنوني آن بود.

وي افزود: اتخاذ و اجراي برنامه‌هاي پروتكل مونترال موجب كاهش حدود 130 ميليون مورد بيماري آب مرواريد و بالغ بر 20 ميليون مورد انواع سرطان‌هاي پوستي و غيرپوستي در دنيا شده است.

همچنين دكتر گيولا كورتفليسي كارشناس يونيدو و مدرس اين كارگاه با ارائه چندين سخنراني در زمينه‌هاي مختلف فني و تخصصي مربوط به جايگزيني حلال‌هاي مخرب لايه ازن، تجربيات كشور‌هاي توسعه يافته در اين زمينه را در اختيار مخاطبان قرار دادند.

وي در زمينه جايگزيني حلال‌هاي مخرب لايه ازن و ملاحظات ايمني، بهداشتي و زيست محيطي گفت: مسموميت از طريق مواد شيميايي شامل حلال‌هاي مخرب لايه ازن از طرق مختلف مانند پوست، تنفس و خوردن و آشاميدن بروز مي‌كند. به عنوان يك قاعده قديمي، هر ماده‌اي در مقادير بالاتر از حد مجاز براي كاربرد آن ماده يا غلظت بالاتر از غلظت مجاز آن در محيط به عنوان ماده سمي قلمداد مي‌شود.

وي تاكيد كرد كه از اين رو توجه به استاندارد‌ها و ضوابط مربوط به كاربرد مواد شيميايي يا غلظت اين مواد در محيط‌هاي صنعتي و محيط زيست پايه و توجه به ملاحظات زيست محيطي، ايمني و بهداشتي و مديريت اين مواد ضروري است.

نشست‌هاي فني، بخش پرسش و پاسخ و ميزگرد تخصصي نيز از ديگر بخش‌هاي حاشيه‌اي اين كارگاه آموزشي بود كه استادان حاضر، متخصصان و نمايندگان سازمان‌هاي مسوول به پرسش‌هاي شركت‌كنندگان پاسخ گفتند.

حلال‌هاي مخرب لايه ازن

رضا چلبيانلو، مشاور و كارشناس دفتر حفاظت لايه ازن سازمان حفاظت محيط زيست در اين زمينه گفت: حلال‌هاي تحت كنترل پروتكل: فريون‌ها (113)، تتراكلريدكربن، متيل كلروفرم، برموكلرو متان و هايدرو كلرو فلورو كربن‌ها (123، b صد و چهل و يك و 225) هستند كه در ايران عمدتا فريون 113، تتراكلريدكربن و متيل‌كلروفرم به عنوان حلال استفاده مي‌شوند.

وي افزود:‌ ايران فقط مصرف‌كننده مواد مخرب لايه ازن شامل حلال‌هاست و هيچ توليد يا صادراتي از اين مواد گزارش نشده است. مواد مخرب لايه ازن در ايران از طريق واردات تامين مي‌شود و بررسي‌ها نشان داده است كه واردات عمدتا از كشور‌هاي كره جنوبي و امارات، چين، هند، فرانسه، آلمان، انگليس، هلند، روسيه، ايتاليا، سوئيس، ژاپن و تايوان صورت مي‌پذيرد كه جزو اعضاي پروتكل هستند.

وي ادامه داد:‌ تمام كشور‌هاي عضو پروتكل مونترال كه پروتكل مونترال و اصلاحيه‌هاي لندن و كپنهاگ را پذيرفته و تصويب كرده‌اند، تحت ماده 7 اين پروتكل متعهد هستند همه ساله مقادير واردات، مصرف و توليد مواد مخرب لايه ازن در كشور خود را بر اساس دستورالعمل‌هاي مشخصي كه توسط پروتكل ارائه شده است به دبيرخانه‌هاي ازن و صندوق كمك‌هاي چندجانبه پروتكل مونترال ارائه كنند. بر اين اساس، تامين و گزارش‌دهي اطلاعات درست در زمينه مواد تحت كنترل پروتكل نه تنها يك تعهد بلكه ابزاري مناسب براي كشور‌هاي در حال توسعه براي عمل به تعهدات در سطح جهاني از يك طرف و كنترل و پايش مسير حركت به سمت كاهش و حذف مواد مخرب لايه ازن در راستي تضمين پايداري فعاليت‌ها در بلندمدت است.

بر اين اساس، اطلاعات مربوط به مصرف حلال‌ها در كشور با استفاده از آمار گمرك و آمار حاصل از بررسي و آماربرداري از مصارف در بخش‌هاي صنعتي و برآورد حاصل از تحليل‌هاي زماني و فرآيند توليد در زير بخش‌هاي مختلف صنعتي به دست آمده است.

بر اساس بررسي‌هاي انجام شده از سوي دفتر حفاظت لايه ازن، در سال‌هاي 2003 و 2006 ميلادي، در ايران 14‌‌ وارد‌كننده عمده و حدود 227 توزيع‌كننده كار واردات و توزيع حلال‌هاي مخرب لايه ازن را انجام مي‌دهند. تتراكلريد كربن و متيل كلروفرم عمدتا در صنايع نساجي، فلزي، الكترونيك، ابزار دقيق، خودروسازي، داروسازي و مواد غذايي مورد استفاده قرار مي‌گرفته است كه با اجراي طرح حذف باقيمانده مصرف حلال‌هاي مخرب لايه ازن در كشور و اعمال مقررات كنترلي و سهميه‌بندي اين مواد، ميزان مصرف و واردات تتراكلريد كربن به صفر رسيد. مصرف متيل كلروفرم در همين سال حدود نيم تن بوده كه نشانگر انطباق كامل ايران با برنامه زمانبندي حذف اين مواد است.

قوانين و مقررات استفاده از حلال‌ها

مريم حسني، كارشناس مسوول بخش قوانين و مقررات دفتر حفاظت لايه ازن در زمينه برنامه جامع سياست‌ها و مقررات مربوط به حفاظت لايه ازن گفت: حصول اطمينان از انطباق فعاليت‌هاي كشور با روند اجراي پروتكل مونترال و در نهايت دستيابي پايدار به اهداف پروتكل مونترال هدف اين برنامه جامع است كه به 3 بخش چارچوب قانوني، تدابير كنترلي مطابق با برنامه زمان‌بندي پروتكل مونترال و سيستم صدور مجوز واردات و صادرات مواد مخرب لايه ازن تقسيم مي‌شود.

وي با اشاره به تدابير كنترلي مطابق با برنامه زمانبندي پروتكل مونترال ادامه داد: ايجاد سيستم صدور مجوز واردات - صادرات مواد مخرب لايه ازن از جمله تدابير كنترلي است كه در نهمين ديدار اعضاي پروتكل مونترال توافق شد تا اعضا اقدام به معرفي و اجراي سيستم صدور مجوز واردات و صادرات مواد مخرب لايه ازن كنند كه اين موضوع در ماده 4 ب پروتكل نيز قيد شده است.

وي افزود:‌ كشورها درطراحي اين سيستم با توجه به وضعيت و مقرراتشان آزاد هستند، اگرچه اين سيستم بايد طوري طراحي شود كه به بهترين نحو از تجارت غير قانوني جلوگيري به عمل آورد. همچنين اين سيستم مي‌تواند‌ نظارتي براي ثبت و ضبط اطلاعات واردات و صادرات كه از طريق معرفي فرم‌هاي ثبت سفارش امكان پذير است، داشته باشد.

وي در ارتباط با فعاليت‌هاي مرتبط با عملكرد و اجراي موثر مقررات مواد مخرب لايه ازن در ايران گفت:‌ تشكيل شبكه ملي ازن ايران براي اجرا و نظارت بر مقررات مواد مخرب لايه ازن،‌آموزش كاركنان گمرك و اعضاي شبكه ملي ازن، تهيه دستگاه شناسايي‌كننده مواد مخرب ازن براي گمركات كشور و اعضاي شبكه ملي ازن ازجمله اين اقدامات است.

حذف مصرف و واردات تتراكلريد كربن

با اعمال سيستم سهميه بندي براي واردات حلال‌هاي مخرب لايه ازن تحت سيستم صدور مجوز واردات و صادرات مواد مخرب لايه ازن، واردات حلال تتراكلريد كربن در سال 1386 به صفر رسيد.

بر اساس اين گزارش، هم اكنون خط توليد 3 كارخانه مصرف‌كننده اين ماده در ايران تحت طرح حذف بخشي حلال‌ها به فناوري سازگار با ايه ازن تجهيز گرديده‌اند.

با تحويل، نصب و راه اندازي تجهيزات جايگزين به اين كارخانجات در امسال مقدمات لازم براي انهدام تجهيزات قديمي فراهم شده و مقرر است تا پايان امسال عمليات اجرايي در اين كارخانجات تكميل شود.

به اين ترتيب بافيمانده مصرف ماده تتراكلريد كربن در اين واحدها كه مقدار آن در سال 1386 به 35/3 تن تقليل يافته است، تا پايان امسال از چرخه مصرف اين ماده در صنعت كشور حذف و خارج خواهد شد.

بر اساس اين گزارش، اين روند نشان مي‌دهد كشور ايران در انطباق كامل با تعهدات خود در قبال كاهش و حذف كامل مصرف اين ماده است.

حلال‌ها نيز مانند ديگر مواد مخرب لايه ازن اثرات زيست‌محيطي فراواني بر محيط زيست طبيعي و گياهي دارند.

زهرا حوايجي، كارشناس مسوول دفتر امور محيط زيست وزارت صنايع و معادن و عضو كميته ملي ازن نيز در رابطه با ضرورت حذف مواد مخرب لايه ازن (بويژه حلال‌ها) در واحدهاي صنعتي گفت: اثر بر اكوسيستم‌هاي خشكي،‌كاهش بازده محصولات كشاورزي، از ميان رفتن مواد طبيعي و مصنوعي، از ميان رفتن درختان و گياهان سبز و تشديد آلودگي هوا از جمله اثرات تخريب لايه ازن توسط حلال‌هاست.

وي افزود: در اين زمينه نياز به اتخاذ يك سيستم مديريتي براي كنترل مواد مخرب لايه ازن وجود دارد كه اين مديريت به مفهوم يك راهبرد بازدارنده يا يك برنامه كاهش و جايگزيني مصرف مواد مخرب لايه ازن است و مي‌بايد به عنوان قسمتي از برنامه سرويس و نگهداري جاري و همراه با افزايش كارايي به انجام رسد.

وي ادامه داد: بازسازي، اصلاح تجهيزات،‌ جايگزيني، استفاده از قوانين و مقررات، مشخص كردن اولويت‌ها، ايجاد التزام، تعيين محدوده استفاده از مواد مخرب لايه ازن، آمارگيري و ثبت دستگاه‌ها و محصولات و تعيين بودجه از جمله موارد مورد نياز براي اجراي مديريت مواد مخرب لايه ازن است.

كارشناس مسوول دفتر امور محيط زيست وزارت صنايع و معادن و عضو كميته ملي ازن با اشاره به نتايج و سود ناشي از مديريت مواد مخرب لايه ازن گفت: ايجاد محدوديت براي ‌توليد محصولات حاوي مواد مخرب لايه ازن بر اساس مقررات بين‌المللي، تدوين و اجراي قوانين به وسيله كشورهاي عضو پروتكل مونترال براي كاهش مصرف مواد مخرب لايه ازن و وجود جايگزين‌هاي كمتر مخاطره‌آميز در بازار جهاني از جمله مزاياي مديريت اين مواد است.

جام جم