نويسنده‌گان:

[ ذوالفعلي فرجي ] -
[ حسينعلي عليخاني ] -
[ غلامرضا ثواقبي ] -
[ صالح راستين ناهيد ] -

ساليانه ميليونها تن زباله هاي آلي دفن و يا سوزانده مي‌شود و علاوه بر اين كه مشكلات زيست محيطي فراواني را بوجود مي‌آورد، هزينه‌هاي كلاني صرف حمل، دفن و يا سوزاندن زباله مي‌شود . در روش دفن زباله، علاوه برمشكلات و خطرات ورود نيترات و ساير مواد آلاينده به آبهاي زيرزميني، اشغال فضاي بيشتر توسط مواد زايد از ديگر معايب اين روش به شمار مي‌روند. يكي از مهمترين روشهاي فراوري زباله‌هاي شهري بازيافت آن به صورت ورمي كمپوست است . در نتيجه اين فرايند، علاوه بركاهش مشكلات بهداشتي و زيست محيطي، مقادير قابل توجهي كود آلي به نام ورمي كمپوست توليد مي شود . كشور ايران ساليانه فقط از منابع زباله هاي شهري، ظرفيت توان توليد بيش از 4 ميليون تن كود آلي ورمي كمپوست را دارا مي باشد. در سال 2003 ميزان توليد ورمي كمپوست در ايسلند يك ميليون تن برآورد شده است. در كشور هندوستان 000/200 كشاورز در اين بخش مشغول به كار هستند و يك شركت نيزدرهمين كشور با داشتن 10 هزار نفر كارگر، ماهيانه 50 هزار تن ورمي كمپوست توليد مي‌كند. كشاورزان كوبايي در جهت توليد و مصرف ورمي كمپوست تا آنجا پيشرفت داشته اند كه به جاي كودهاي شيميايي نيز از اين كود استفاده مي كنند. بررسي هاي سماوات وهمكاران (1383) نيز تاييد كننده همين مطلب است كه ورمي كمپوست را داراي موازنه مناسبي از عناصر غذايي دانسته اند بطوريكه ميتواند بعنوان كود كامل بصورت گرانوله مصرف شود. در حاليكه در كشور ايران با دارا بودن مشكلاتي همچون بيكاري، كمبود مواد آلي خاكهاي كشور، گران بودن و مشكلات زيست محيطي كودهاي شيميايي و ... كشاورزان ايراني هنوز با اسم ورمي كمپوست آشنا نيستند. استفاده از روش توليد ورمي كمپوست از دو جهت اهميت دارد، نخست اينكه حجم زيادي از مواد زايد آلي با اين روش بازيافت مي‌شود و از نقطه نظر اقتصادي و محيط زيست مهم است. دوم اينكه استفاده از ورمي كمپوست توليد شده در اراضي كشاورزي سبب بهبود كيفيت خاك و رشد گياهان مي‌شود كه صرفه اقتصادي فراواني را مي تواند بدنبال داشته باشد. لذا شرايط جامعه امروزي كشور در مقايسه با جهان و نياز مبرم كشور به اين نوع كود، ما را بر آن داشت كه اين تحقيق در جهت نيل به اهداف (1) بررسي امكان تبديل مواد زايد آلي حاصل از فعاليت هاي كشاورزي و دامداري توسط كرم هاي خاكي بومي به ورمي كمپوست (2) مقايسه بين كرمهاي بومي مناطق مختلف شمال ايران از لحاظ كارايي درفنآوري ورمي كمپوست، انجام پذيرفت. بدين منظور براي جمع‌آوري نمونه‌هاي كرم كمپوستي به مناطق مختلف استان گيلان عزيمت شد. از 45 منطقه مختلف با طول و عرض جغرافيايي مشخص در عمق 100 كيلومتر نمونه برداري و به آزمايشگاه بيولوژي دانشكده مهندسي علوم آب و خاك منتقل گرديد. عمل تلقيح با افزودن 10 جفت كرم به بسترهاي زباله كه شامل مخلوطي از 750 گرم كود گاوي و 250 گرم برگ خشك چنار بود، انجام گرديد. بعد از 120 روز كه رنگ مواد، تيره و كود به صورت گرانوله هاي ريز درآمد، نسبت به برداشت ورمي‌كمپوست اقدام شد. بعد از جداسازي كرمها از متن ورمي كمپوست، برخي خصوصيات فيزيكوشيميايي نمونه هاي ورمي كمپوست حاصله، كمپوست ( بدون تلقيح كرم بعنوان شاهد ) و مواد اوليه، از به روشهاي معمول تعيين گرديد. جهت ارزيابي هاي آماري نتايج، از نرم افزارهاي Mstat-c وT-test استفاده گرديد. مقايسه ميانگين داده ها نيز به روش آزمونهاي چند دامنه اي دانكن در سطح 5 درصد انجام شد. نتايج بررسي مقايسه بين ورمي كمپوست و كمپوست با مواد اوليه، برتري ورمي كمپوست ودر نتيحه، توانايي كرمهاي بومي را در جهت توليد اين كود نشان داد؛ كه ميزان Fe, Cu, Ca, Zn, Mn, Mg ,P ، در ورمي كمپوستهاي حاصله نسبت به مواد اوليه به ترتيب 37، 36، 31، 27، 20، 9 و 6 درصد افزايش يافته بود. علاوه بر اين ورمي كمپوست حاصله بدون بو بوده و ميتوان به جاي كودهاي آلي معمولي، در فضاي سبز شهرها از آن استفاده نمود. از بين 45 تيمار تحت بررسي، 5 تيمار يعني تيمارهاي جمع آوري شده از تلهاي كود گاوي و لاشبرگهاي مناطق حشمت آباد، ليه ، سفلي سبز، اولي سفلي و ديلمان استان گيلان بعنوان تيمار برترانتخاب گرديدند.