مهندسی محیط زیست

«شهر دود گرفته» عنوانه يادداشت روز روزنامه‌ي مردم سالاري به قلم سميه عسگري است كه در آن مي‌خوانيد؛ سالها است وقتي از تهران دور مي شويم و به پشت سر خود نگاه مي کنيم، جزهاله اي از دود و يک پرده سياه رنگ که شهر را به تسخير خود درآورده; چيز ديگري نمي بينيم و آن گاه به حال خود و ديگر همشهريان تاسف مي خوريم که با هر دم و بازدم، به جاي گاز حيات بخشي به نام اکسيژن فقط منوکسيدکربن و ساير انواع آلايندهها را مي بلعند و به نوعي سالها است که ريه تهرانيها طعم خوش اکسيژن را نچشيده است. به راستي چرا نمي توان حتي در برخي روزهاي آفتابي نيز آسمان آبي را به وضوح ديد؟ به نظر شما پناهگاه بيماران تنفسي در اين شهر آلوده کجاست؟ چرا تهران با اين طبيعت بي نظير بايد مکاني باشد که هرکسي به خاطر آلودگي هوايش آرزوي فرار کردن از آن را داشته باشد؟ آلودگي هوا به وجود هر مادهاي در هوا که مي تواند براي انسان يا محيط او مضر باشد; اطلاق مي گردد. آلودگي هوا همان افزايش ميزان گازهاي سمي و ذرات ريز جامد و مايع در هوا در غلظتهايي که تهديدکننده سلامتي هستند.

اين آلودگي هواست که طبيعت زيبا را در خود گم مي کند و زندگي سالم را نه تنها از انسانها بلکه از تمام موجودات سلب مي کند. در حالي که هواي پاک مايه شادماني زندگي بشري است که نياز به آن بيش از نياز به غذا و آب مي باشد.از سوي ديگر صنعت مدرن امروزه نيز در برخي صنايع باعث توليد گازها و ذرات زيادي مي شود که هواي آزاد را آلوده مي کنند. منابع آلوده کننده هوا شامل دو بخش طبيعي و مصنوعي است که کارخانجات صنعتي، شهر سازي و دود ناشي از آتش سوزي و گردههاي گياهان و طوفان هاي شن و ماسه و گرد و غبار و فعاليت آتشفشان ها از نوع طبيعي بوده و وسايل نقليه طوفان از نوع مصنوعي مي باشد. اما بخش اعظمي از آلايندهها متعلق به خودروها و به خصوص خودروهاي فرسوده است که بيش از حد معمول سوخت مصرف مي کنند و به دليل کهنه بودن، مقدار زيادي مواد آلاينده وارد هوا مي کنند.

آلودگي هوا در دراز مدت مي تواند براي انسان کشنده باشد. در بعضي کشورها تعداد افرادي که در اثر همين عامل جان خود را از دست مي دهند، بيشتر از قربانيان سوانح رانندگي است. تاثير آلودگي هوا بر روي کودکان، زنان باردار، بيماران و سالمندان بيش از ساير گروههاي جامعه است.
اين معضل بزرگ باعث بيماري هاي قلب و ريه، تشديد آسم، سرطان ريه، افزايش عفونتهاي تنفسي، تضعيف سيستم دفاعي بدن، تخريب دستگاه عصبي، سرماخوردگيهاي مکرر، کاهش وزن نوزادان مي شود. همچنين آلودگي هوا باعث مرگ و مير حيوانات شده و براي گياهان مضر مي باشد.
يکي ديگر از آثار و نتايج بسيار مهم آلودگي هوا باران اسيدي است که تاثير زيادي بر طبيعت گذاشته و آثار مخرب آن تا مدتها بر جاي مي ماند.
در دو دهه اخير و در برخي نواحي صنعتي و بر اثر فعاليت هاي کارخانه ها ميزان دي اکسيد گوگرد و دي اکسيد ازت در هوا افزايش يافته است. اين ذرات اسيدي مسافت هاي طولاني را به وسيله باد طي مي کنند و به صورت باران اسيدي بر سطح زمين فرو مي ريزند.

چنين بارش هايي ممکن است به صورت برف يا باران يا مه نيز در بيايد. باران اسيدي باعث از بين رفتن بناها و آثار تاريخي شده و از طرفي ميزان حاصلخيزي خاک را کاهش مي دهد که اين امر موجب کاهش مقاومت درختان و در نتيجه نابودي آنان مي گردد و در حالي که از چندسال قبل يک برنامه ده ساله براي مبارزه با آلودگي هواي تهران آغاز شده ولي مجريان به صراحت اعلام کرده اند که تاکنون تنها نيمي از اهداف اين برنامه تامين شده و حدود 15 تا 20 سال طول مي کشد که نتايج مثبت اين برنامه احساس شود.

تنها اقدام جدي انجام شده در چنين اوضاع و احوالي اعلام هرازگاه وضعيت هشدار و درخواست عدم حضور سالخوردگان، کودکان و بيماران در خيابانها يا تعطيلي مدارس به علت افزايش آلودگي مي باشد و اين در حالي است که تنها کاري که مردم مي توانند براي سلامتي خود انجام دهند; استفاده از ماسک است. اما ماسک هاي طبي هم در کاهش آلودگي هوا کارگشا نيست. مردم ماسک مي زنند تا خود را نجات دهند اما نمي دانند با معضلي روبه رو هستند که به عقيده برخي کارشناسان از بيماري ايدز هم خطرناک تر است.