نگاهي به افزايش جهاني مرگ و ميرهاي ناشي از تغييرات جوي
در حقيقت به نظر ميرسد تلاش دولتها براي كاهش انتشار گازهاي گلخانهاي و در نتيجه كمك به پايداري محيط زيست جهاني به واسطه تصميمگيريهاي گوناگون و خطمشيهاي سياسي موجود تقريبا بيثمر مانده است.
گزارش تازه منتشر شدهاي از سوي دانشمندان آمريكايي نشان ميدهد برخلاف ادعاهاي مطرح شده در ماههاي اخير، تنها كشورهاي در حال توسعه اندكي قادر خواهند بود در دهههاي آتي، حجم انتشار گازهاي گلخانهاي خود را به ميزان قابل توجهي كاهش دهند. در اين ميان، كشورهاي توسعهيافتهاي نظير آمريكا به عنوان پيشگامان انتشار گازهاي گلخانهاي در دنيا به حساب ميآيند.
مطالعه جديدي كه از سوي سازمان اطلاعات انرژي فدرال آمريكا منتشر شده است نشان ميدهد، انتشار گازهاي گلخانهاي اين كشور در سال گذشته ميلادي سهم 4/1 درصدي در گرمايش زمين داشته و نكته جالبتر اين كه آمريكا يكي از بزرگترين قربانيان وزش تندبادهاي دريايي، بارشهاي سنگين و غيرعادي برف و جاري شدن سيلابهاي گسترده به شمار ميآيد.
كارشناسان معتقدند در گذشته طبيعت نقش كمتري در از ميان رفتن افراد داشته است. بر باور اين كارشناسان، تغييرات انساني كه در تعادل فرآيندهاي مختلف طبيعت ايجاد شده است، بر بينظميهاي جوي افزوده و نتيجهاي جز بارشهاي غيرعادي و جاري شدن سيلابهاي گسترده نداشته است. وزش تندبادهاي دريايي حارهاي، گرچه بر اساس برخي معادلات جوي و اقيانوسي صورت ميگيرد، اما با توجه به سرعت گرفتن فرآيند گرمايش زمين، شدت و قدرت تخريبي بيشتري پيدا كرده است.
كاهش روند پيدايش اين پديدههاي طبيعي كه با توجه به تأثيرگذاري اقدامات انساني در قدرت يافتن آنها بايد تاحدودي صفت غيرطبيعي را نيز به آنها داد، يكي از مهمترين اهداف پيمان كيوتوست.
اين پيمان از آمريكا و بيش از 35 كشور ديگر جهان ميخواهد به عنوان نخستين گام اساسي براي كاهش گازهاي گلخانهاي و به حداقل رساندن شانس وزش تندبادهاي مخرب و شكلگيري امواج گرمايي شديدتر كه نتيجهاي جز گسترش خشكسالي و جاري شدن سيلاب ندارند، انتشار گازهاي گلخانهاي خود را به ميزان قابل توجهي كاهش دهند.
با اين حال به نظر ميرسد گزارش دانشمندان مركز ملي تحقيقات جوي دانشگاه كلرادو، بيش از هر مطالعه فعلي ديگري بر دامنه نگرانيها بيفزايد. در اين گزارش آمده است هيچ مدرك و سند معتبري وجود ندارد كه نشان دهد كشورهاي در حال توسعه جهان در آيندهاي نهچندان دور به تواناييهاي لازم براي استفاده از فناوريهاي پاك و دوستدار محيط زيست دستيافته تا به تعهدات خود مبني بر كاستن از حجم گازهاي گلخانهاي توليدي عمل كنند.
بررسي تحليل اين مطالعه و گزارشهايي اينچنين، پيش بينيهاي آنها را تأييد ميكند. آمارهاي فعلي نشان ميدهند در دهه 90 ميلادي، نرخ افزايش گازهاي گلخانهاي بالغ بر 3/1 درصد بوده است حال آنكه در حد فاصل سالهاي 2000 تا 2006 اين رقم به 3/3 درصد رسيده است.
در كشوري مثل آمريكا كه همه ساله بيش از 10 تندباد مخرب و قدرتمند دريايي، آبها و گاهي سواحل اين كشور را در مينوردند، ارائه مفهومي نظير نقشه مرگ ميتواند نقش اقدامات انساني در توسعه مقدمات لازم براي قدرت يافتن پديدههاي طبيعي نظير تندبادها و امواج گرمايي مرگآور را بخوبي تشريح كند.
محققان دانشگاه كاروليناي جنوبي بتازگي و با استفاده از دادههاي مستند مربوط به آمار مرگ و مير ناشي از وقوع پديدههاي طبيعي نظير توفانها، بارشهاي شديد برف و باران و وقوع زمين لرزهها به نتايج جالب توجهي دست يافتهاند.
بررسيهاي اين محققان كه در قالب نقشهاي موسوم به نقشه مرگ منتشر شده است نشان ميدهد در مناطق جنوب و مركز اين كشور كه بيشترين لطمات انساني و اقتصادي را از جانب وزش توفانها و جاري شدن سيلابها ديدهاند، 6/19 درصد از تمامي مرگهاي به وقوع پيوسته ناشي از وزش امواج گرمايي شديد و خشكسالي به دنبال آن بوده است.
به دنبال اين عامل، تابستانهاي داغ و زمستانهاي بسيار سرد كه گاهي با بارشهاي غيرطبيعي برف و باران همراه هستند، سهم 8/18 و 1/18 درصدي در مرگ و ميرهاي به ثبت رسيده داشتهاند.
از سوي ديگر، سونامي تاريخي شبه قاره هند كه هنوز و به رغم گذشت چند سال، آثار مخرب انساني، اقتصادي و روحي و رواني آن بر منطقه حاكم است، يكي از مهمترين دلايل درستي ادعاي اخير دانشمندان است. طبيعت بيش از گذشته جان انسانها را گرفته است.
تغييراتي كه در سطوح فوقاني اتمسفر به دليل افزايش حجم گاز گلخانهاي دي اكسيد كربن صورت ميگيرد، در بازههاي زماني مختلف تأثيرات منفي خود را بر مناطق مختلف جهان نشان ميدهد. به عقيده برخي كارشناسان، شايد اگر قرار بود تندباد دريايي كاترينا در بيش از 70 يا 80 سال پيش روي ميداد، با قدرت تخريب كمتري از سوي آن مواجه بوديم.
برآيند كلي گزارشهايي كه از سوي مراكز تحقيقاتي مختلف جهان منتشر ميشود حاكي از آن است كه در دهههاي آتي ميتوان متصور شد شرايط فعلي رو به وخامت بگذارد و اين همه به دليل آن است كه در توانايي بسياري از كشورهاي در حال توسعه جهان براي كمك به فرآيند جهاني كاهش گازهاي گلخانهاي ترديدهاي زيادي وجود دارد.
منبع: جام جم
